Handboek voor procesregie

Procesregie: van onduidelijke opgave naar gedragen resultaat

Handboek voor procesregie

Moet ik mijn opgave projectmatig of procesmatig aanpakken?

Procesregie: van onduidelijke opgave naar gedragen resultaat

De druk is hoog en iedereen wil aan de slag. Maar wat als nog niemand precies weet wat het resultaat moet zijn? Dan is een strak projectplan geen slimme start. Procesregie geeft richting aan opgaven vol onzekerheden en uiteenlopende belangen, door stap voor stap te sturen op draagvlak én haalbaarheid. Deze aanpak heeft zich in ruim twintig jaar ontwikkeld en inmiddels volop bewezen. Onze collega's Hans-Peter Westerbeek en Leon van Hoof lichten het toe in een praktisch handboek: De Procesregisseur.

Op deze pagina vind je meer uitleg over procesregie, aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden waar procesregie succesvol is toegepast.

Wil je het boek bestellen bij Managementboek? Klik dan hier.

Als niemand hetzelfde beeld heeft van het resultaat

Veel opgaven starten met een projectplan, inclusief planning en budgetraming. Maar al snel blijkt dat diverse betrokkenen eigenlijk helemaal niet hetzelfde beeld hebben van het resultaat. Managers raken in de stress, stakeholders haken af, de planning loopt uit, de kosten worden overschreden en het draagvlak brokkelt af. Men is begonnen met een verkeerde aanpak. Hoe voorkom je dit en start je wel goed? Hoe verrijk je een oorspronkelijk goed idee totdat het levensvatbaar is om als project of programma te realiseren?

Bij koers bepalen hoort een kompas

Het handboek introduceert het P-kompas. Daarmee bepaal je vooraf de juiste keuze voor de aanpak van een opgave: projectmatig, programmatisch of procesmatig. Zit de opgave nog vol onduidelijkheden en spelen er veel belangen? Dan start je procesmatig. Is het beoogde resultaat duidelijk? Kies dan voor een projectaanpak. Gaat het om een hoger gelegen doel, stuur dan programmatisch. Het kompas wijst je de weg.

Neem als voorbeeld een gemeente die de leefbaarheid in een wijk wil verbeteren. Een start met een projectplan is kansloos, want leefbaarheid betekent voor inwoners iets anders dan voor de woningcorporatie of voor de politie. Pas als je weet wat alle belanghebbenden eronder verstaan en vervolgens gezamenlijk keuzes maakt over wat verbeterd moet worden, kun je gerichte plannen maken die kans van slagen hebben.

Een goed ontworpen proces is allesbehalve vaag. Je werkt per processtap aan draagvlak en haalbaarheid en sluit elke stap bewust af met een consolidatie: een tussenbalans waarin je met alle stakeholders vastlegt waar je het over eens bent en waarover niet. Zo is voor iedereen helder waar het proces staat, en wat er nodig is om uiteindelijk een project of programma te kunnen starten.

Leer de kunst van het schakelen

Een procesregisseur kan wisselen tussen de aanpakken die hem voorhanden zijn. Hans-Peter en Leon noemen het de kunst van het schakelen: weten wanneer en bij welk onderdeel je procesmatig stuurt en wanneer projectmatig of programmatisch. Een projectleider die bijvoorbeeld draagvlak bij stakeholders wil creëren, pakt dat onderdeel procesmatig aan en niet projectmatig. In het boek wordt dat uitgebreid met drie verdiepende aanpakken: Verbindend Onderhandelen (gebaseerd op de Mutual Gains Approach van Harvard), Regie op samenwerkingsverbanden (gebaseerd op de Samenwerkingscode van Martijn Daalder) en de Multi Stakeholder Aanpak (gebaseerd op het gedachtengoed van Jaap Walter).

Vraagt jouw opgave om een project of een procesaanpak?

Om deze vraag te kunnen beantwoorden hoort dit boek in je koffer. Of je nu projectleider, programmamanager, opdrachtgever of beleidsmaker bent. Bij P2 schakelen projectleiders, programmamanagers en procesregisseurs dagelijks in hun opgaven, onder meer in het landelijk gebied, de woningbouw, de energietransitie en de industrie. Pak jij ook de procesregie, het ligt voor het oprapen!

Wil je het boek bestellen bij Managementboek? Klik dan hier.

Onze expertise

Kijk hoe wij onze kennis delen met jou

We delen graag onze kennis met jou. Samen kom je namelijk verder.

Neem contact op

Ook samen aan de slag?

Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Neem dan contact op met Hans-Peter of Leon.

Hans-Peter Westerbeek
Hans-Peter studeerde milieukunde in Deventer. Hij werkte aan natuur- en milieuopgaven voor onder meer ministeries, Vogelbescherming, Rijkswaterstaat en Natuurmonumenten. In 2015 sloot Hans-Peter zich aan bij P2, waar hij zich verder specialiseerde in diverse vormen van planmatig werken. Hij werkte aan processen en programma’s zoals de transitie van de ENCI Groeve, waterschapsprogramma’s klimaatadaptatie en het Programma Rijke Noordzee. Ook leidde hij multipartijsamenwerkingen, bijvoorbeeld in het proces rond het Uitvoeringsprogramma Waddenzee en het grote landelijke Programma Natuurversterking Noordzee. Verder hielp Hans-Peter het boek De Samenwerkingscode te ontwikkelen en met de gemeente Amsterdam ontwikkelde hij de reader ‘Doelgericht op weg’ over programmamanagement.

Leon van Hoof
Leon studeerde planologie in Nijmegen en specialiseerde zich in stadsvernieuwing. Hij werkte als bewonersadviseur, consulent voor de LOBH en als gebiedsontwikkelaar bij de gemeenten Nijmegen en Rotterdam. Door zijn interesse in procesregie sloot Leon zich in 2002 aan bij P2. Als P2'er leidde hij grote gebiedsopgaven voor diverse gemeenten, provincies en ministeries. Geschoold in MGA aan Harvard past Leon graag de kennis van verbindend onderhandelen toe in gebiedsopgaven. De laatste jaren specialiseerde Leon zich verder in leer- en ontwikkeltrajecten op maat voor gemeenten en corporaties om het planmatig werken op een hoger peil te brengen. Zo ontsluit hij bijvoorbeeld in Nijmegen, Leiden, Westland en Amsterdam bij opdrachtgevers en p-managers de kennis van procesregie en verbindend onderhandelen.