Hoe interesseer je ondernemers voor zonnepanelen op hun dak?

Hoe interesseer je ondernemers voor zonnepanelen op hun dak?

Particulieren verenigen zich om samen duurzame zonne-energie op te wekken. Daarvoor hebben ze ruimte nodig, die ze zelf niet hebben. Bijvoorbeeld daken van bedrijven of andere gebouwen. 

Landelijke regelgeving maakt het niet makkelijk om de investering binnen 10 jaar terug te verdienen. Maar ook de bereidheid van ondernemers om hun dak voor langere tijd beschikbaar te stellen is laag. Waar zit voor hen de meerwaarde, los van de financiële?

Afgelopen winter heb ik met een paar buurtgenoten en vrienden een coöperatie opgericht met als doel om gezamenlijk een zonne-energie installatie op te richten op een dak in de buurt. Haarlem Noorderlicht heten we. Ondertussen bestaan er in Nederland meer dan  100 van dit soort energiecoöperaties. Velen zijn volgens het principe van het “doen – (van elkaar) leren – beter doen” volop bezig de productie van hernieuwbare energie in Nederland op te schroeven.

Ook door het gebruik van een dak van iemand anders. Het delen van een dak is een voorbeeld van het delen van assets, het werkgebied van de deeleconomie. Voor het delen van daken bestaat alleen nog geen goed “dak-deel-verdienmodel”.  Ondanks veel investeringsbereide burgers en een groot potentieel aan onbenutte ruimte op daken op bedrijventerreinen. Het is de crux manieren te vinden waarmee de maatschappelijke meerwaarde van die duurzame opwek kan worden geïncasseerd, waardoor exponentiele groei mogelijk wordt gemaakt.

Om inzicht te krijgen in de situatie heeft het Planbureau voor de Leefomgeving de mogelijke bijdrage onderzocht van energiecorporaties aan de verwezenlijking van gemeentelijke klimaat- en energiedoelen. Conclusie van dat onderzoek is dat het handelingsperspectief en de mogelijkheden om te professionaliseren van de nieuwe lichting energiecoöperaties onder de huidige omstandigheden relatief beperkt zijn vanwege landelijke wet- en regelgeving. Als reden hiervoor geeft PBL aan dat het verdienmodel voor de coöperaties mager is, wat te maken heeft met de regels rondom energieproductie en de teruggave van energiebelasting.

Mijn ervaring privé en professioneel is dat er zelfs met een mager verdienmodel geen gebrek is aan enthousiaste burgers die willen investeren in gezamenlijke opwek van energie. Onze coöperatie had zonder communicatie- offensief binnen een paar dagen voorinschrijvingen voor 100 panelen binnen. De crux bij opschaling zit juist in het gebrek aan meerwaarde voor bedrijven bij het voor langere tijd ter beschikking stellen van hun ongebruikte dak. Voor ondernemers staat niet alleen het belang van de continuïteit van hun bedrijf voorop, maar ook de mogelijkheid om zelf flexibel te kunnen schakelen. Zonder zicht op meerwaarde zijn zij minder snel bereid om lange termijn verplichtingen aan te gaan.

In de huidige situatie is het dan ook een zoektocht naar meerwaarde, die niet direct financieel is. Een coöperatie heeft in haar verdienmodel namelijk nauwelijks tot geen ruimte voor een vergoeding voor gebruik van het dak. Voor sommige bedrijven gaat het om planologische meerwaarde (minder tegenstand tegen vestiging bedrijf in nabijheid woonwijk), voor sommigen is het PR en sommigen zitten er puur ideologisch in.

Die zoektocht naar meerwaarde voor bedrijven en organisaties kost veel energie (tijd en inlevingsvermogen) van zowel de coöperatie als het bedrijf. De huidige praktijk bewijst dat naast burgers ook vele bedrijven bereid zijn deze energie erin te steken, maar ook dat velen ondanks goede bedoelingen na verloop van tijd afhaken doordat de meerwaarde niet opweegt tegen het gedoe.

Zou het niet mooi zijn als bedrijven standaard meerwaarde kunnen creëren door het ter beschikking stelling van hun dak én samen met een coöperatie op te trekken? En dat de overheid bedrijven hierbij helpt door voordelen in regelgeving, die maken dat bedrijven een concurrentievoordeel ondervinden door duurzame opwek door een coöperatie op hun dak toe te staan? Op die manier kan energie van bewoners en bedrijven sneller tot resultaat leiden, waardoor de voorwaarden voor exponentiele verandering kunnen worden geschapen. En misschien zelfs een nieuw “asset-deel verdienmodel” te laten renderen (zie ook de column van Jan Jonker, 3 aug 2015).

Het is de ambitie van Haarlem Noorderlicht om minstens 10.000 m2 aan onbenutte dakruimte van bedrijven in de buurt vol te leggen met zonnepanelen. Het zou ons enorm helpen als meer eigenaren hier de meerwaarde van ervaren, juist door dit samen met ons te doen.