Draaikonterij of wendbaarheid?

Draaikonterij of wendbaarheid?

Het Nederlands elftal gaat ondanks goede perspectieven misschien niet naar Frankrijk. De hooggespannen verwachtingen over kansen voor melkveehouders na het afschaffen van het melkquotum per 1 april zijn omgeslagen in een mineurstemmening door de zeer lage melkprijs. Door de ontwikkelingen in Syrie, Irak en Noord-Afrika verandert de publieke opinie over vluchtelingen, en stellen EU landen hun vluchtelingenbeleid bij. In een wereld met verandering als enige constante, is veranderen van standpunt geen schande, maar bittere noodzaak.

Premier Rutte heeft, volgens de oppositie, een verkiezingsbelofte gebroken door in te stemmen met hernieuwde steun aan Griekenland. Dat werd hem eerder deze maand in de 2e kamer zwaar aangerekend. Een aantal verkiezingscampagnes geleden werd Wouter Bos verweten van standpunt te veranderen. Volgens Jan Peter Balkenende, toenmalig lijsttrekker van het CDA, was Bos teruggekomen van het standpunt dat het ontslagrecht versoepeld moest worden: “U draait en u bent niet eerlijk”. Van standpunt veranderen, op basis van coalitieoverwegingen, of op basis van voortschrijdend inzicht, mag blijkbaar niet zomaar.

Meer dan 30 jaar geleden hadden deze moderne politici een voorganger die er, in ieder geval historisch beter is afgekomen met een standpuntverandering: Sicco Mansholt. Na de oorlog was hij grondlegger van schaalvergroting en grootschalige subsidiering van de Nederlandse en Europese landbouwsector. Daarmee werd voedselzekerheid voor de bevolking en economisch bestaansrecht voor de boeren zeker gesteld. Maar als hij begin jaren ‘70 terugkijkt naar de gevolgen van zijn beleid – de boterberg, de melkplas, de enorme schade aan natuur en milieu – neemt hij daar afstand van. Hij wijst op de gevaren voor milieu en economie, en bepleit nulgroei. Zo een radicale verandering van standpunt is niet alleen opmerkelijk, het toont volgens mij ook wijsheid en een wendbaar karakter.

Voor de meesten onder ons zullen de wendingen minder groots en meeslepend zijn. Desondanks is wendbaarheid een, vaak onderschatte, deugd.

In mijn dagelijkse praktijk is wendbaarheid een belangrijke kwaliteit. Hoewel het ons vak is om een project koersvast en planmatig te ontwikkelen, is de werkelijkheid ook weerbarstig en onvoorspelbaar. Dit vraagt soms van geplande paden af te wijken. In de praktijk blijkt het dan lastig om, eerst in je eigen hoofd, en daarna een team, een grote draai te maken – het voelt ongemakkelijk.

Vorig jaar werkte ik aan een project waarvan de financiële onderbouwing onder meer stoelde op een verkoopverwachting richting Oost-Europa. De economische boycot naar aanleiding van de Russische betrokkenheid in de Oekraïne en de MH17 ramp, wereldpolitiek, haalde de oorspronkelijke Business Case onderuit. Dus moesten we reageren door te kijken of er andere kansen liggen en de Business Case herzien, of accepteren dat de uitkomst niet meer voldoet aan je oorspronkelijke Business Case.

Recenter werkte ik aan een opdracht waarbij mijn opdrachtgever zich sterk verbonden had aan de haalbaarheid van het project op basis van een beperkt werkvolume, dat ruim met beschikbare mensen kon worden uitgevoerd. Verder uitwerken van het plan toonde aan dat er tussen de 10 en 15 fte extra (op een oorspronkelijke begroting van ca. 2 à 3 fte) nodig waren om de geplande klus geklaard te krijgen. En dus moesten eerdere standpunten over kosten worden herzien – een aanspraak op persoonlijke en organisatorische wendbaarheid.

Na verloop van tijd ontdek je dat de wereld anders in elkaar zit dan op voorhand gedacht. Dat erkennen, en naar de nieuwe inzichten handelen, getuigt van wijsheid. Sicco Mansholt kon dat en veel gewone mensen doen dat af en toe. Het toont leiderschap om te onderkennen dat een ooit ingenomen standpunt niet meer geldig is en het te vervangen door een nieuw. Op de beschuldiging van de oppositie dat hij een verkiezingsbelofte had gebroken, past als antwoord van Rutte dan ook maar één antwoord: Ja, goed he! 

N.B. Op 10 september bezochten een aantal Foodrelaties samen met p2’ers het theaterstuk Mansholt. Dit gaat over omgaan met veranderingen, persoonlijk en zakelijk. 

Daar aan voorafgaand spraken we met elkaar over de betekenis van wendbaarheid in het professionele (en soms ook persoonlijke).